MyTotem

Archive for the ‘Crowdsourcing / publieksparticipatie’ Category

“Iedereen zijn eigen bordje” is de titel van een uitgebreid artikel over MyTotem in het blad GM2, een tijdschrift over geschiedenis, geografie, monumenten en musea  (herfstnummer van jrg 12 nummer 47,  pag. 30 en 31.). De journalist gaat vooral in op persoonlijke verhalen en herinneringen in audiotours.

Crowdsourcing is sinds 2006 een bekende term als samenvoeging van ‘outsourcing’ en ‘crowd’. Vrij vertaald: heb je extra handen of kennis nodig, koop het dan niet in, maar vraag het publiek om mee te doen. Vooral in de erfgoedsector is dit fenomeen goed gevallen. Het meest inspirerende crowdsourced erfgoedproject van de hele wereld krijgt deze week de DISH Award 2011 uitgereikt tijdens de DISHconferentie van 6 tot 9 december in Rotterdam. DISH staat voor Digital Strategies for Heritage. De bezoekers van de conferentie bepalen wie van de 5 genomineerden het meest licht werpt op ’new horizons’ (de voertaal is Engels) en de trofee mee naar huis mag nemen.

Een goed initiatief, maar jammergenoeg zijn 4 van de 5 genomineerden projecten van het type: vele handen maken licht werk. Het publiek wordt in dit soort projecten gevraagd mee te helpen aan werkzaamheden die het best te omschrijven zijn als puur monnikenwerk, zoals het indexeren en transcriberen van archiefstukken. Een index verwijst naar de inhoud van een bepaald archief of archiefstuk, vaak persoonsnamen of geografische lokaties die voorkomen in de originele stukken. Een transcriptie is een ‘overgeschreven’ cq ‘vertaalde’ versie van een oud handgeschreven archiefstuk. Niet iedereen kan oude documenten goed lezen. Het is heel goed dat instellingen voor deze noeste arbeid hulp zoeken bij ‘de crowd’ om zo archieven sneller toegankelijker te maken. Maar of je dit nu aantrekkelijker maakt met een (kinderlijk) computerspel zoals de National Library of Finland doet of niet, het verandert niets aan het resultaat. De collectie blijft ongewijzigd, alleen met een (sterk) verbeterde toegankelijkheid.

Als we de bestaande strategieën verbeteren, dan komen we nog steeds uit op hetzelfde resultaat. Wanneer het publiek het verlengstuk van de archivaris wordt, verandert er in wezen niets. Pas wanneer we de dingen echt anders gaan doen, komen we uit bij de ‘new horizons’, ook in digitale strategieën voor cultureel erfgoed. Slechts één genomineerde nodigt het publiek uit om zeer specifieke kennis te delen. Kennis die het museum zelf niet bezit, en waarvan ze slechts vermoeden dat die kennis bestaat. In de wetenschap dat elke dag telt is het United States Holocaust Memorial Museum met het project Remember me? een zoektocht gestart door het geheugen van het publiek. Elf duizend foto’s van Joodse kinderen die door de Tweede Wereldoorlog hun familie zijn kwijtgeraakt, zijn geëtaleerd op de website. Met dit project acteert het museum midden in de leefwereld van hun doelgroep. Het museum faciliteert de groei van de collectie verhalen én blijft de expert als beheerder van die collectie. Met nieuwe web en social media technieken verzamelen en beheren zij de kennis, herinneringen en verhalen uit die doelgroep. De collectie verandert dankzij het publiek, dankzij crowdsourcing. Dat zijn ‘new horizons’. We hebben een winnaar!

Emke Teitsma
Verhalenmakelaar
www.mytotem.nl

Is het mogelijk een cultuurhistorische tentoonstelling te maken waar de volop aanwezige topkunstvoorwerpen er nauwelijks toe doen en die toch volle zalen trekt? Het Catharijneconvent in Utrecht brengt veel bezoekers in beweging met de tentoonstelling ‘Pelgrims – Onderweg naar Santiago de Compostela’. Dit is geen tentoonstelling waar je in een sacrale sfeer langs zorgvuldig belichte vitrines schuifelt. Hier wordt volop gekletst, gelachen, verteld en uitgewisseld. Het was gezellig druk, het leek wel een reünie, en dat in een vooraanstaand museum.

Voor bedevaartgangers staat niet de aankomst centraal, het is de tocht ernaar toe waar het om gaat. De reizigers hebben een gezamenlijke eindbestemming maar niet hetzelfde doel. Was godsbeleving in de middeleeuwen een belangrijke motivatie om je (vaak alleen) aan een dergelijke gevaarlijke tocht te wagen. Nu is het de innerlijke reis die honderden Nederlanders naar Santiago lokt, en hun aantal groeit ieder jaar volgens cijfers van het Nederlands  genootschap van Sint Jacob. Maar is het mogelijk die innerlijke reis, die voor iedereen anders is, te vertalen naar een ‘high brow’ Kunsttentoonstelling? Nee. En dat hebben de makers van deze tentoonstelling heel goed begrepen.

In deze tentoonstelling zijn de artefacten zeer bijzonder (waaronder  middeleeuwse heiligenbeelden, reisaltaren, prachtige gebedenboeken, een fragment uit een middeleeuwse aflaatbrief, bidprentjes en een krachtige houtskooltekening van Toorop) en zorgvuldig geselecteerd tot een keurig overzicht per zaal, maar ondergeschikt aan het eigenlijke verhaal: de innerlijke reis. Die komt pas tot leven in de briljante vondst om een kleine zijkamer met houten balken te  transformeren tot het slaapzaaltje van een Spaanse herberg, inclusief  stapelbedden en waslijntje. De daar vertoonde film werkt als een magneet en  maakt de tongen goed los. ‘Weet je nog daar’, en ‘Wat was het toen koud’. Ook op de videobeelden in de smalle gangen raakt men niet uitgekeken. Tips over  intapen, reisboeken, routes werden lukraak en spontaan met mede-toeschouwers uitgewisseld. Kennen wij elkaar? Nee, maar we hebben dezelfde reis gemaakt.

Bezoekers voegen naar hartelust hun eigen reiservaringen toe aan deze interactieve tentoonstelling. Er is een goed gevulde waslijn voor gedichten, tekeningen, een krijtbord en een website voor verhalen. Verder is er uiteraard een audiotour en elke dag zijn er enkele gastpelgrims van hetzelfde genootschap aanwezig die bereid zijn te vertellen over hun tocht. Tijdens mijn bezoek baande deze pelgrim zich een weg door de smalle gangen als de rattenvanger van Hamelen met een sliert bezoekers er achteraan.

De enige zaal die uit de toon valt is de eerste. In deze zaal, de grootste van de tentoonstelling, staan de bekende vitrines met attributen die een korte impressie geven van andere bedevaartplaatsen zoals Lourdes en Mekka. De diepgang ontbreekt en nog erger, het evocatieve element ook: er valt niets te beleven of toe te voegen. De bezoekers zijn er dan ook gauw klaar. Beter zou zijn deze zaal snel leeg te ruimen en in te richten als herberg met livemuziek, paella en zweetsokken desnoods. Het kan nog, de tentoonstelling duurt tot 26 februari 2012.

Emke Teitsma
Verhalenmakelaar
MyTotem