MyTotem

Posts Tagged ‘Catharijneconvent’

Is het mogelijk een cultuurhistorische tentoonstelling te maken waar de volop aanwezige topkunstvoorwerpen er nauwelijks toe doen en die toch volle zalen trekt? Het Catharijneconvent in Utrecht brengt veel bezoekers in beweging met de tentoonstelling ‘Pelgrims – Onderweg naar Santiago de Compostela’. Dit is geen tentoonstelling waar je in een sacrale sfeer langs zorgvuldig belichte vitrines schuifelt. Hier wordt volop gekletst, gelachen, verteld en uitgewisseld. Het was gezellig druk, het leek wel een reünie, en dat in een vooraanstaand museum.

Voor bedevaartgangers staat niet de aankomst centraal, het is de tocht ernaar toe waar het om gaat. De reizigers hebben een gezamenlijke eindbestemming maar niet hetzelfde doel. Was godsbeleving in de middeleeuwen een belangrijke motivatie om je (vaak alleen) aan een dergelijke gevaarlijke tocht te wagen. Nu is het de innerlijke reis die honderden Nederlanders naar Santiago lokt, en hun aantal groeit ieder jaar volgens cijfers van het Nederlands  genootschap van Sint Jacob. Maar is het mogelijk die innerlijke reis, die voor iedereen anders is, te vertalen naar een ‘high brow’ Kunsttentoonstelling? Nee. En dat hebben de makers van deze tentoonstelling heel goed begrepen.

In deze tentoonstelling zijn de artefacten zeer bijzonder (waaronder  middeleeuwse heiligenbeelden, reisaltaren, prachtige gebedenboeken, een fragment uit een middeleeuwse aflaatbrief, bidprentjes en een krachtige houtskooltekening van Toorop) en zorgvuldig geselecteerd tot een keurig overzicht per zaal, maar ondergeschikt aan het eigenlijke verhaal: de innerlijke reis. Die komt pas tot leven in de briljante vondst om een kleine zijkamer met houten balken te  transformeren tot het slaapzaaltje van een Spaanse herberg, inclusief  stapelbedden en waslijntje. De daar vertoonde film werkt als een magneet en  maakt de tongen goed los. ‘Weet je nog daar’, en ‘Wat was het toen koud’. Ook op de videobeelden in de smalle gangen raakt men niet uitgekeken. Tips over  intapen, reisboeken, routes werden lukraak en spontaan met mede-toeschouwers uitgewisseld. Kennen wij elkaar? Nee, maar we hebben dezelfde reis gemaakt.

Bezoekers voegen naar hartelust hun eigen reiservaringen toe aan deze interactieve tentoonstelling. Er is een goed gevulde waslijn voor gedichten, tekeningen, een krijtbord en een website voor verhalen. Verder is er uiteraard een audiotour en elke dag zijn er enkele gastpelgrims van hetzelfde genootschap aanwezig die bereid zijn te vertellen over hun tocht. Tijdens mijn bezoek baande deze pelgrim zich een weg door de smalle gangen als de rattenvanger van Hamelen met een sliert bezoekers er achteraan.

De enige zaal die uit de toon valt is de eerste. In deze zaal, de grootste van de tentoonstelling, staan de bekende vitrines met attributen die een korte impressie geven van andere bedevaartplaatsen zoals Lourdes en Mekka. De diepgang ontbreekt en nog erger, het evocatieve element ook: er valt niets te beleven of toe te voegen. De bezoekers zijn er dan ook gauw klaar. Beter zou zijn deze zaal snel leeg te ruimen en in te richten als herberg met livemuziek, paella en zweetsokken desnoods. Het kan nog, de tentoonstelling duurt tot 26 februari 2012.

Emke Teitsma
Verhalenmakelaar
MyTotem